Dùng âm nhạc chữa bệnh tự kỷ

Ngày nay, các bậc phụ huynh Mỹ có thêm một niềm hy vọng mới trong việc chữa bệnh tự kỷ cho con mình. Đó chính là “liều thuốc” âm nhạc
Một cậu bé 12 tuổi mắc chứng tự kỷ bị khiếm thính nặng. Nhà trị liệu bằng âm nhạc đã hướng dẫn em đặt cằm lên thân đàn violon, mặt hướng về phía cổ đàn. Khi nhà trị liệu dạy em kéo đàn, sự rung động của dây đàn đã lan đến xương hàm và đi vào tai trong của em, vậy là cậu bé đã “nghe” được tiếng nhạc lần đầu tiên.
Nhà âm nhạc trị liệu John Foley đang dạy các em mắc bệnh tự kỷ. Ảnh: NJ.Com
Những giờ trị liệu
Một cậu bé 4 tuổi bị chứng tự kỷ không thể dùng từ ngữ để giao tiếp. Cậu bé chỉ dùng tay chỉ vào đồ vật để thể hiện những thứ cậu muốn. Nhà trị liệu bằng âm nhạc kết thúc buổi học bằng bài hát Happy trails (Những quãng đường hạnh phúc) và hướng dẫn cậu bé đóng giả động tác phi ngựa. Cả thầy và trò cùng làm những âm thanh “lộc cộc” để bắt chước tiếng vó ngựa. Không lâu sau, cậu bé đã bắt đầu tạo ra âm thanh để “yêu cầu” bài hát. Các thầy cô giáo và những người hỗ trợ nói rằng đây là lần đầu cậu bé sử dụng ngôn từ để diễn đạt điều mong muốn của mình. Vài tháng sau, cậu bé đã có thể nói “một, hai, ba” và gọi “chơi banh” để yêu cầu bài hát mình yêu thích.
Đối với người nhạc công tại bang New Jersey (Mỹ), John Foley, đó là một ngày làm việc không tồi tí nào. John Foley và những nghệ sĩ được đào tạo bài bản như anh đã đạt được điều mà các nhà trị liệu thông thường muốn làm, đó là đưa những trẻ em tự kỷ ra với thế giới bên ngoài. John Foley, người đã làm việc như một nhà trị liệu bằng âm nhạc hơn 10 năm nay tại các trường học và các chương trình trị liệu khắp nơi ở bang New Jersey, nói: “Đối với trẻ em tự kỷ, thế giới là một nơi hỗn tạp với quá nhiều cung bậc cảm xúc”. Ông cho rằng “ngay cả khi chúng ta không biết đến lời nhạc thì âm nhạc vẫn giúp chúng ta nhận ra nó, âm nhạc tự nó vẫn có ý nghĩa”.
Các nhà khoa học có thể nghi ngờ nhưng hãy hỏi các nhà âm nhạc trị liệu và phụ huynh có con em mắc bệnh tự kỷ đang điều trị bằng âm nhạc, bạn sẽ nhận ra những bằng chứng kỳ diệu do âm nhạc mang lại. Ngay cả ông Foley cũng thừa nhận rằng: “Chúng tôi biết âm nhạc có tác dụng đối với người mắc hội chứng tự kỷ, mặc dù chúng tôi không biết tại sao và bằng cách nào.”
Phát triển phương pháp trị liệu
Theo website nj.com, trong lúc một số phụ huynh có con em bị bệnh tự kỷ cảm thấy vui mừng khi con mình được điều trị hiệu quả bằng âm nhạc thì còn rất nhiều người dân bang New Jersey vẫn gặp khó khăn để tìm đến một chương trình điều trị cho con mình và rất nhiều người thậm chí không biết đến sự tồn tại của loại hình trị liệu này. Bang New Jersey chỉ có khoảng 150 nhà trị liệu bằng âm nhạc được chứng nhận, rất ít so với vài trăm người tại New York và khoảng 4.000 người trên cả nước. Nhưng con số này rồi sẽ tăng cao”.
Tuy nhiên, bà Karen Goodman, một chuyên gia lâm sàng lâu năm tại phòng khám chữa trị bằng âm nhạc ở thành phố Montclair, người có quá trình điều trị cho trẻ em và trẻ vị thành niên mắc hội chứng tự kỷ từ năm 1978, nói rằng ngay cả khi lĩnh vực âm nhạc trị liệu phát triển, mục đích của phương pháp này vẫn có thể khó đạt được.
Bà minh chứng bằng câu chuyện của một trong những bệnh nhân điều trị đã lâu: “Cô bé này là con gái một nghệ sĩ biểu diễn tại Broadway, cô bé có thể hát cả một đoạn nhạc nhưng vẫn không thể nói hai tiếng “xin chào”. Bà Goodman nhấn mạnh: “Mục đích của việc khơi dậy khả năng âm nhạc của một bệnh nhân là để cho họ có thể giao tiếp. Chúng tôi muốn những đứa trẻ này có thể “tự phát ra âm nhạc của chúng” dưới dạng hội thoại… để có thể trò chuyện”.
Thiên Trân

"Đố ai vẽ được, đố ai xoá được?"

Hôm nay được người bạn giới thiệu cho ca khúc này của bác Hoàng Ngọc Tuấn, đọc thấy tâm đắc. Nể ghê gớm khi biết được bác sáng tác bài lúc chỉ mới ở độ tuổi 22 ...
***
       "Cánh tay là cánh chim trời, cánh chim là cánh tay người, ta bay... ta bay... ta bay...
Mắt như hạt nước trên trời, nước mưa từ mắt con người, ta rơi... ta rơi... ta rơi...
Bóng ta là bóng mây trời, bóng mây là bóng con người, ta trôi... ta trôi... ta trôi...
Bước chân ngọn gió ngang trời, bước quanh đời sống con người, ta đi... ta đi... ta đi...

Ai vẽ được đường bay của chim?
Ai vẽ được màu sắc của mưa?
Ai vẽ được hình bóng của mây?
Ai vẽ được bàn chân của gió?


Đố ai buộc cánh chim trời, trói chim vào cánh tay người, không bay... không bay... không bay...?
Đố ai buộc nước trên trời, trói mưa vào mắt con người, không rơi... không rơi... không rơi...?
Đố ai buộc bóng mây trời, trói mây vào bóng con người, không trôi... không trôi... không trôi...?
Đố ai buộc gió ngang trời, trói chân vào bước chân người, không đi... không đi... không đi...?


Ai xoá được đường bay của chim?
Ai xoá được màu sắc của mưa?
Ai xoá được hình bóng của mây?
Ai xoá được bàn chân của gió?"



Nguồn: Tiền vệ

7 thói quen của những người làm việc không hiệu quả

Hầu như cả 7 thói quen dưới đây đều dễ dàng trở thành một phần bình thường của cuộc sống hàng ngày, bạn khó có thể nhận ra chúng, cũng như không thể biết chúng đang tác động tới bạn như thế nào.
1. Không có mặt
Có thể bạn đã từng nghe câu nói nổi tiếng này của Woody Allen: “Tám mươi phần trăm thành công là ở sự có mặt”.
Một trong những điểm đáng kể nhất và cũng đơn giản nhất bạn có thể làm để đảm bảo cho sự thành công của mình, bất cứ trong đời sống xã hội, sự nghiệp hay với vấn đề sức khỏe – rất đơn giản là bạn hãy xuất hiện nhiều hơn. Nếu bạn muốn mình khỏe hơn, cách quan trọng và hiệu quả nhất là hãy có mặt nhiều hơn ở phòng tập thể dục.
Thời tiết có thể không thuận lợi, bạn có thể sẽ không muốn đi và thấy mình có bao nhiêu việc khác phải làm. Nhưng nếu bạn vẫn đi, vẫn xuất hiện tại phòng tập khi động cơ khuyến khích chẳng là bao, bạn sẽ cải thiện được phần lớn tình hình sức khỏe thay vì việc cứ ở nhà và xả hơi trên ghế sôfa.
Tôi nghĩ điều này có thể áp dụng vào hầu hết các lĩnh vực khác của đời sống. Nếu bạn viết hay vẽ nhiều hơn, có thể là hàng ngày, bạn sẽ nhanh chóng cải thiện các kỹ năng đó. Nếu bạn tham gia nhiều cuộc gặp gỡ, bạn sẽ có nhiều bạn bè hơn. Nếu bạn hẹn hò nhiều, bạn sẽ có cơ hội gặp được một nửa đặc biệt với mình. Hãy để mình có mặt nhiều hơn nữa, bạn sẽ tạo ra được sự khác biệt đáng kể. Không chịu xuất hiện thì cũng có nghĩa, bạn sẽ chẳng đi tới đâu cả.
2. Trì hoãn tới nửa ngày.
Để giải quyết nó, hãy thực hiện những phương pháp sau:
- “Nuốt con ếch”. Điều này có nghĩa, bạn hãy làm một việc khó khăn và quan trọng nhất với mình ngay trong buổi sáng. Một khởi đầu tốt sẽ nâng cánh tinh thần và tạo nên động lực tích cực trong suốt thời gian còn lại của ngày làm việc. Đó thường sẽ là một ngày làm việc rất hiệu quả.
- “Bạn ăn một con voi như thế nào?” Hãy đừng cố nuốt nó trong một miếng lớn. Nó có thể là quá tải với bạn và lại dẫn tới tình trạng trì hoãn. Hãy chia nhỏ công việc thành những bước nhỏ dễ hành động. Sau đó, tập trung vào từng bước và không làm gì khác nữa. Hãy chỉ làm bước đó cho tới khi hoàn thành rồi mới chuyển sang bước tiếp theo.
- “Hãy thiền định một chút” Tôi nhận thấy phép thiền có chỉ dẫn này rất hữu dụng. Sau 20 phút gần như chỉ nằm trên giường và lắng nghe, tôi cảm thấy mình năng động hơn trong suốt vài ngày. Tôi không còn quá mong muốn chìm trong cảm giác trì hoãn hay tìm những gì mới trên các trang web yêu thích của mình nữa.
3. Khi thực sự làm việc, chỉ làm ngay những việc ít quan trọng nhất
Có thể nói, một trong những thói quen dễ dàng nhất để bạn đi vào bế tắc hay trì hoãn, là bạn để mình luôn bận rộn với những việc không quan trọng.
Để hiệu quả hơn, có lẽ bạn cần có một cách quản lý thời gian nào đó. Nó có thể là một cách khá đơn giản như sử dụng quy tắc 80/20 vào thời điểm bắt đầu mỗi ngày. Quy tắc 80/20, hay còn gọi là quy tắc Pareto, như chúng ta đã biết, nói rằng, bạn sẽ nhận được 80% kết quả từ 20% những việc làm và hành động của mình. Vì thế, bạn cần tập trung hầu như toàn bộ năng lượng của mình vào một số ít những việc quan trọng nhất để có được hiệu quả tối ưu nhất.
Khi bạn đã ưu tiên sử dụng quy tắc này rồi, hãy viết ra 3 việc quan trọng nhất bạn cần làm trong ngày. Kế đó, hãy bắt tay vào làm từ trên xuống dưới. Ngay cả khi bạn chỉ có thể hoàn thành được một việc trong số đó, bạn vẫn đã có thể làm được một điều quan trọng nhất trong ngày. Có thể bạn sẽ muốn áp dụng các phương pháp quản lý thời gian khác, nhưng khi tổ chức công việc, vẫn cứ nên ưu tiên hàng đầu cho những việc quan trọng nhất. Có như thế, bạn sẽ không để hàng ngày, hàng tuần và hàng tháng trôi qua với những công việc bận rộn nhưng lại chẳng hề thiết thực. Hoàn thành mọi việc nhanh hơn sẽ chẳng có tác dụng gì nếu những việc bạn đã làm đó chẳng hề quan trọng.
4. Suy nghĩ quá nhiều
Suy nghĩ quá nhiều nhưng lại chẳng chịu hành động. Việc bạn cứ quẩn quanh với những suy nghĩ, phân tích sẽ làm lãng phí thời gian trong đời. Tất nhiên, việc suy nghĩ trước khi làm gì đó chẳng có gì sai. Bạn cần phải nghiên cứu, lập kế hoạch, khám phá các ưu, khuyết điểm tiềm ẩn của vấn đề.
Nhưng việc cứ suy nghĩ, suy nghĩ và lại suy nghĩ chỉ là một cách khác làm lãng phí thời gian của bạn mà thôi. Bạn không thể kiểm tra một vấn đề ở mọi phương diện trước khi bắt tay vào thực sự. Và bạn cũng không thể chờ một thời điểm hoàn hảo nhất để hành động. Thời điểm đó sẽ chẳng bao giờ đến. Và nếu bạn cứ nghĩ mình sẽ đào sâu suy nghĩ hơn rồi mới hành động thì mọi việc sẽ càng lúc càng trở nên khó khăn. Thay vì thế, bạn hãy ngừng suy nghĩ. Hãy khép lại tâm trí mình và thực sự bắt tay vào những việc cần làm.
5. Chỉ thấy những vấn đề tiêu cực hoặc bất lợi khi xem xét vấn đề nào đó
Khi quan sát mọi vấn đề theo góc nhìn tiêu cực, bạn sẽ nhanh chóng tạo nên “một hố sâu” trong động cơ hành động. Bạn sẽ thấy trục trặc có ở khắp mọi nơi và những vấn đề rắc rối luôn nảy sinh. Bạn sẽ bị chi phối bởi những tiểu tiết. Nếu bạn muốn tìm lý do để không làm gì thì thái độ này có lẽ không vấn đề gì. Vì lẽ, với cái nhìn tiêu cực, bạn có thể tìm ra hàng chục lý do.
Và khi làm được quá ít việc, bạn lại than vãn kể lể với bất cứ ai sẵn lòng nghe bạn (tất nhiên, với cả những người chẳng thích thú vì với việc đó) về công việc, cuộc sống chán chường cũng như vị sếp đầy khó chịu.
Một giải pháp cho vấn đề này là bạn hãy nhận thức rõ những hạn chế của cách nhìn vấn đề theo hướng tiêu cực. Thêm nữa, những nhìn nhận của bạn không phải là bức tranh thật 100% về thế giới xung quanh. Thế nên, hãy thử nhìn đời theo những lăng kính khác. Chẳng hạn, bạn có thể tập hình thành thói quen quan sát mọi thứ dưới ánh sáng lạc quan và tích cực hơn, cách làm đó s hữu dụng hơn nhiều. Theo đó, có thể bạn sẽ muốn thử nghiệm những thách thức tích cực. Điều đó hẳn nhiên không dễ dàng, nhưng nếu bạn chấp nhận thử thách và cố gắng chỉ nghĩ tới những điều tích cực trong vòng 7 ngày, nó sẽ cho bạn có dịp nhìn sâu hơn vào việc, quan điểm sống cũng như những tín điều sẽ thay đổi cách nhìn nhận thế giới của bạn như thế nào. Và rồi bạn sẽ thu được những kết quả ra sao.
6. Bám lấy quan điểm riêng và không chịu cởi mở trước những khác biệt bên ngoài
Thật khó để thừa nhận rằng, những gì bạn nghĩ hay những điều bạn tin không phải là những lựa chọn tốt nhất. Thế nên, càng lúc bạn càng trung thành với những suy nghĩ của mình hơn và khép kín đầu óc. Điều này khiến cho việc cải thiện nó trở nên khó khăn, cụ thể là trong việc làm nó hiệu quả hơn. Ngay cả khi thực sự quan tâm tới khả năng bạn có thể thay đổi cuộc sống cũng sẽ trở nên khó khăn hơn trong tình huống này.
Một giải pháp ở đây hiển nhiên là bạn nên cởi mở hơn nữa. Hãy rộng rãi hơn trong suy nghĩ và biết học hỏi từ sai lầm của những người khác, từ sai lầm của chính bạn và từ những nguồn tư liệu khác như sách vở. Dù vậy, điều này nói thì có vẻ dễ, song làm mới thực sự khó. Tôi có một đề xuất ở đây, như tôi đã nói ở thói quen phía trước, bạn hãy nhận ra những hạn chế trong những điều mình biết và cách bạn giải quyết mọi điều. Từ đó, bạn hãy thử chọn một cách làm khác, một cách tiếp cận vấn đề khác.
Có một cách khác nữa là bạn nên chấm dứt việc tập trung quá nhiều vào những suy nghĩ hay cái “tôi” riêng của mình, có như thế, bạn sẽ dễ dàng hơn trong việc chấp nhận và áp dụng những ý tưởng hay tư tưởng mới trong đời sống. Hãy loại bỏ những suy nghĩ lỗi thời, chẳng còn chút hữu dụng. Mặt khác, bạn cũng đừng nên quẩn quanh trong việc đọc, nghĩa là chỉ lo tích lũy thêm các thông tin mới và bạn đơn thuần chỉ là một người chứa đầy những thông tin về kỹ năng sống mà thôi. Hãy sử dụng những thông tin mới đó, áp dụng tất cả những điều đã học được vào hành động cụ thể và thử nghiệm nó.
7. Thường xuyên quá tải thông tin 
Khi nói như vậy tôi không có ý bảo rằng bạn đọc quá nhiều. Mà tôi chỉ muốn nói bạn đưa vào đầu óc mình quá nhiều loại thông tin. Nếu bạn cứ để mọi thông tin tràn ngập trong óc mình thì thật khó có thể suy nghĩ rành mạch. Nó chỉ khiến bạn bị quá tải. Đây là một vài những điều bất lợi tiềm ẩn trong thói quen này:
- Một vài trong số những thông tin bạn có được sẽ trở thành tiêu cực. Các phương tiện truyền thông xung quanh bạn thường đưa ra những vấn đề tiêu cực vì nhiều lý do khác nhau. Nếu bạn không biết lựa chọn những điều mình muốn thâu nạp trong cuộc sống, bạn sẽ bị cuốn theo tâm lý bi quan đó. Điều này sẽ ảnh hưởng tới suy nghĩ, cảm giác và hành động của bạn.
- Nó sẽ tạo nên trong bạn mong muốn luôn được cập nhật những gì đang xảy ra, nhưng lại luôn có rất nhiều điều khác xảy ra nữa mà bạn không có khả năng cập nhật. Vậy là nó sẽ tạo nên sự căng thẳng trong đời sống.
- Nó sẽ khiến bạn ngày càng khó khăn hơn trong việc đưa ra quyết định hay hành động nếu trí óc bạn bị bỏ bom với hàng loạt thông tin, hay cố gắng phân loại tất cả. Riêng cá nhân tôi nhận thấy, nếu tôi thu thập quá nhiều thông tin, tôi có thể bị rơi vào tình trạng bị “đơ” về mặt tinh thần. Tất nhiên, sẽ chẳng làm được nhiều điều. Hoặc giả, bạn có thể bị vướng lại với thói quen số 3 và luôn bận rộn, bận rộn ở nhịp độ lớn nhưng với những hoạt động kém ưu tiên.
Để có thể tập trung, suy nghĩ mạch lạc và hành động, việc lựa chọn những thông tin hữu ích cho mình là điều rất quan trọng. Khi công việc của bạn có thể bị ngắt quãng bất cứ lúc nào, hãy tắt điện thoại, tắt internet và đóng cửa. Bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy mình làm được nhiều việc hơn khi không phải cứ năm phút lại bị làm phiền một lần, hay có cơ hội trì hoãn để đọc các phần cập nhật tin ở những website ưa thích.
Ngay bây giờ, tôi đề nghị bạn hãy ngừng lại việc đọc các blog và báo chí. Nhưng hãy nghĩ về những gì bạn thực sự muốn đọc và những gì bạn đọc vì mong muốn thực sự ấy sẽ lấp đầy thời gian của bạn. Sau đó, hãy quan tâm tới những lĩnh vực khác của đời sống khi những cánh cửa khác lại được mở rộng.
Chẳng hạn, hạn không nên để cho những cảm xúc tiêu cực tồn tại xung quanh mình. Nếu những người khác đang trì hoãn hoặc đang tự làm bấn mình vì những việc chẳng mấy quan trọng, bạn sẽ dễ để mình bị ảnh hưởng vì điều đó. Nếu có một cánh cửa, sẽ tốt hơn nếu bạn đóng nó lại và chỉ tập trung vào những điều quan trọng với mình mà thôi.
Nguồn: Kiếm việc

Nền giáo dục Thụy Điển tiên tiến nhất thế giới hiện nay?

Cuộc cải cách Giáo dục năm 1994 tại Thụy Điển theo hướng chủ thuyết xây dựng kiến thức(constructivism) cho đến nay đã đem lại kết quả như thế nào? Một số nhà cải cách Giáo dục Mỹ rất quan tâm đến kết quả sau hơn mười năm Thụy Điển thực hiện cuộc cải cách Giáo dục theo hướng mà do một trong những nhà Giáo dục của Mỹ là John Dewey đã cổ xúy cách đây gần một thế kỷ (Dewey, J.,Democracy and education, 1916), nhưng người Mỹ đã không làm được. Do đó, họ đã gửi một đoàn nghiên cứu đến tìm hiểu tại chỗ ở các trường học tại Thụy Điển.

Chúng ta sẽ thấy những lý do tại sao người Mỹ chưa thể áp dụng được phương cách giáo dục mà Thụy Điển đang dùng dù họ thừa nhận đây là đuờng lối giáo dục tiên tiến nhất và cũng mong muốn áp dụng.

Đối chiếu với hiện tình giáo dục của nước ta, chúng ta sẽ thấy thế nào? Có cách biệt quá xa với đường lối của ta không? Liệu chúng ta có rút được kinh nghiệm nào từ mô hình giáo dục của Thụy Điển này không? Đó là những câu hỏi mà người viết bài này mong những vị có thẩm quyền quyết định và thực hiện chính sách giáo dục từ cấp cao nhất đến cấp thấp nhất ở nước ta suy nghĩ để góp phần hữu hiệu vào công cuộc cải cách giáo dục nước nhà.

Các biểu hiện đã đạt được của công cuộc cải cách giáo dục năm 1994 ở Thụy Điển
Trước năm 1994, nền giáo dục của Thụy Điển cũng gần giống như ở Anh, được điều khiển khá nghiêm ngặt từ Bộ Giáo dục với những chương trình của các cấp học và phương pháp dạy học theo truyền thống cũ.

Năm 1994, Bộ Giáo dục Thụy Điển cho thực hiện cuộc cải cách Giáo dục từ mẫu giáo cho đến hết Trung học phổ thông theo chủ thuyết xây dựng kiến thức kết hợp với việc chuẩn bị cho lực luợng lao động trong nền kinh tế toàn cầu.

Tiến trình cải cách tới nay đã hơn 10 năm. Phái đoàn điều tra tại hiện trường của những nhà giáo dục Mỹ đã muốn xem xét các kết quả của công cuộc cải cách có đưa tới sự khác biệt có ý nghĩa đối với nền giáo dục truyền thống.

Kết quả điều tra tại hiện trường cho thấy.

1. Học sinh làm chủ việc học tập của họ
Học sinh được hướng dẫn và khuyến khích tự lập và triển khai kế hoạch học tập của riêng mình.
Bắt đầu từ mẫu giáo với 4 tuổi, mỗi sáng thứ 2, các em ngồi thành vòng tròn với cô giáo, mỗi em sẽ nói lên những gì mình dự định làm trong tuần, giáo viên sẽ giúp các em điều chỉnh kế hoạch và hàng ngày hỗ trợ làm cho công việc của các em trở nên dễ thực hiện thôi. Vào ngày thứ 6, mỗi em lại nói lên những việc mình đã làm trong tuần, tự đánh giá mức độ hoàn thành, nếu tốt thì mỉm cười, còn chưa tốt thì nhăn mặt.


Tiếp theo là người thầy bàn luận về sự tiến bộ của các em. Người Thụy Điển cho rằng đó là cách bắt đầu rèn luyện nề nếp dân chủ, để khi lên 6 tuổi, các em đã biết dân chủ là quan tâm tới nhau, bàn thảo với nhau để học hỏi lẫn nhau, chứ không tranh giành nhau, đánh lộn nhau.

Ở các trường Trung học cơ sở, các thầy và học sinh gặp nhau hàng tuần trong hội trường để bàn luận về việc họ cảm nhận việc học đang tiến triển như thế nào. Việc học của từng nhóm học sinh được đem ra xem xét cái gì đang tốt, cái gì là xấu. Trước đó các nhóm học sinh đã nộp cho các thầy các bản tự nhận xét, đánh giá của họ. Một số bản nhận xét này sẽ được mọi người dự họp bàn luận, để xem thử có gì có thể giúp làm tốt hơn cho học sinh, cũng có thể làm cho họ nghĩ cái này đã thực sự tốt chưa hay chỉ là cách làm để chống chế…

Tại trường Trung học phổ thông, các học sinh tham gia vào hầu hết các mặt của quá trình học tập từ việc lập kế hoạch học tập, đánh giá, và cả tiêu chuẩn cho việc đánh giá.

2. Các tiêu chuẩn và chương trình học quốc gia có tính cách hướng dẫn hơn là chỉ thị áp đặt độc đoán
Mặc dù, học sinh đuợc yêu cầu đạt tới các tiêu chuẩn học lực do Bộ Giáo dục Thụy Điển thiết lập và ban hành ứng với 17 chương trình cấp Phổ thông trung học cho toàn thể 278 học khu ở Thụy Điển, nhưng các tiêu chuẩn và chương trình chỉ có tính hướng dẫn những nét đại cương, các tiêu chuẩn rất là uyển chuyển thường có thể được thay đổi qua các cuộc trao đổi giữa học sinh và thầy giáo.

Toàn bộ tài liệu hướng dẫn này cho toàn nước Thụy Điển mà chỉ có 103 trang (Regeringskansliet, 1995) trong khi 4 tập hướng dẫn về Toán, Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội, và Ngôn ngữ cho hệ thống K-12 của bang Ohio ở Mỹ lên tới 1196 trang.

3. Các chiến lược giảng dạy theo chủ thuyết xây dựng kiến thức góp phần trao quyền tự chủ cho học sinh
Trong trường Trung học cơ sở, không có chuông reo báo hiệu giờ học, học sinh tự động vào lớp học, vào làm việc theo nhóm. Đôi khi cũng làm việc cá thể. Thầy giáo hiếm khi bắt đầu buổi học bằng cách đứng trước lớp nói với học sinh, mà thường ngồi trong một nhóm nào đó với học sinh để bắt đầu một đồ án.

Theo chủ thuyết xây dựng kiến thức, việc giảng dạy được cá nhân hoá: mỗi học sinh tự quyết định việc học như thế nào cho tốt đối với riêng mình khi ngồi vòng tròn với nhau và với thầy giáo. Mỗi học sinh được yêu cầu triển khai và dạy một bài học trong một tuần cho các bạn trong lớp mà không phụ thuộc vào bài in sẵn trong sách giáo khoa. Điều này đòi hỏi học sinh phải suy nghĩ sáng tạo hơn và làm phù hợp với hướng ưa thích học tập của các bạn trong lớp căn cứ trên các cuộc bàn thảo ngồi vòng tròn mà họ thường dùng. Sau mỗi bài học, học sinh phải viết ra một vài suy nghĩ về những điều được cho là đúng và những gì chúng sẽ phải thay đổi.

Đó là một thông lệ mà thầy giáo hướng dẫn và nhắc nhở học sinh làm hàng ngày.

4. Sự tín nhiệm và giám sát của các thầy đối với học sinh
Tại các trường Tiểu học, trong khi các học sinh chơi ngoài trời trong vùng quanh nhà trường như trên các sườn đồi có tuyết hay trên một sân băng thì có thể có hay không có một thầy giám thị nào ở gần đó. Các em đã biết rõ các cách ứng xử với nhau trong các trò chơi vì chính các em đã cùng với các thầy bàn bạc thảo ra nội quy của mọi cuộc chơi và chính các em đã tuân thủ một cách tự giác và thống nhất với nhau cách ứng xử trên căn bản thân thiện, không đánh đập hay chơi xấu nhau…

Vào thời gian dùng trà giữa buổi sáng, chỉ 2 học sinh Tiểu học cỡ 11 tuổi lo chuẩn bị trà phục vụ cho tất cả người lớn trong trường trong khi mọi học sinh khác chơi bên ngoài mà không có người lớn nào giám sát. Các sự kiện này làm cho các nhà nghiên cứu Mỹ rất ngạc nhiên, họ cho rằng không có người lớn giám sát, lỡ xảy ra sự cố hay tai nạn gì thì sao? Ông Hiệu trưởng trả lời là có gì thì học sinh sẽ báo ngay với chúng tôi.

Người Thụy Điển không lo sợ các vấn đề như người Mỹ vì họ cho rằng việc giáo dục cấp Mẫu giáo và Tiểu học của Thụy Điển là tập trung vào rèn luyện các kỹ năng giao tiếp xã hội, tập cho học sinh biết cách sống hòa hợp với người khác, ý thức được trách nhiệm của bản thân mình trong mọi sinh hoạt tập thể hơn là học kiến thức. Họ cho rằng có ích gì khi chỉ dạy cho trẻ em biết đọc biết viết, biết nhiều thứ để rồi cuối cùng chúng hành xử để bị vào tù. Tỉ lệ phạm tội và bị tống giam ở Thụy Điển thấp hơn ở Mỹ khá nhiều. Tuy ít chú trọng về dạy kiến thức ở mấy năm đầu cho học sinh, nhưng lên bậc Trung học phổ thông thì học sinh Thụy Điển đã chứng tỏ vượt trội hơn về học lực so với học sinh ở nhiều nước công nghiệp hoá cao nhất trong đó có Mỹ (NCES, 1999).


Nền giáo dục ở Thụy Điển không buộc học sinh vâng lời một cách mù quáng mệnh lệnh của người lớn mà khơi dậy tính tự giác chấp hành những tiêu chuẩn hành xử dân chủ mà chính học sinh tham gia thiết lập vì lợi ích chung và công bình của mọi người trong cộng đồng.


5. Rèn luyện tinh thần dân chủ và sự trao quyền hợp pháp cho học sinh
Cuộc cải cách giáo dục năm 1994 cũng tăng cường việc rèn luyện tinh thần dân chủ và trao quyền hợp pháp cho giới trẻ.
Các thầy giáo được nhiều quyền tự quản hơn trong việc tạo ra các quyết định về công việc của họ trong nhà trường. Trong trường có một số thầy giáo được yêu cầu tham gia ý kiến giúp ban giám hiệu xem xét các vấn đề để đưa ra các quyết định của nhà trường.

Sự phân quyền này đã khai sinh ra một “Quốc hội học sinh” gồm 3 học sinh cấp 2 và 3 học sinh cấp 3 do tất cả học sinh trong một học khu bầu chọn ra. Sáu thành viên của quốc hội này được yêu cầu tham gia vào các cuộc họp của các giới chức chính quyền địa phương về các vấn đề liên quan tới giới trẻ.

6. Chuẩn bị cho khả năng lao động trong nền kinh tế toàn cầu
Nhà trường Mẫu giáo và Tiểu học chú trọng rèn luyện các kỹ năng sống trong xã hội, còn ở cấp 3 thì học sinh được chuẩn bị lao động theo tinh thần trường Trung học tổng hợp (Comprehensive High School của Conant, 1959). Trong mỗi học khu ở Thụy Điển có 16 chương trình Trung học cấp 3 chú trọng về hướng nghiệp (career-centered programs of study). Những chương trình này được dạy cùng trong một trường, mỗi thầy thường chỉ làm việc trong một chương trình với quyền tự trị đáng kể. Bộ Giáo dục Thụy Điển chỉ đưa ra các đề cương tổng quát cho mỗi chương trình, cho phép thầy giáo và học sinh bàn bạc cùng quyết định với nhau nên học cái gì. Tất cả 5 môn học chính là tiếng Thụy Điển, tiếng Anh, Toán, Khoa học xã hội, và Khoa học tự nhiên đều là 5 môn bắt buộc trong mỗi chương trình. Nhưng những môn này lại được học trong bối cảnh nghề nghiệp riêng của từng chương trình. Có hai chương trình không tỏ ra hướng nghiệp rõ như 14 chương trình kia mà nặng về chuẩn bị cho học sinh lên Đại học hay Cao đẳng. Tuy nhiên, dù học ở 14 chương trình hướng nghiệp kia thì học sinh vẫn hợp lệ và đủ trình độ vào Đại học.

 Ở Thụy Điển, thường chỉ 1/3 học sinh tốt nghiệp Trung học được chọn vào Đại học. Một số học sinh tham gia lực lượng lao động ngay sau khi tốt nghiệp Trung học. Ngoài 16 chương trình chính quy ra, còn một chương trình thứ 17 là chương trình dành cho các học sinh vì lý do này hay lý do khác bị loại ra khỏi một trong 16 chương trình chính quy. Học sinh học theo chương trình 17 là để bổ sung, củng cố kiến thức để cuối cùng được quay trở về một trong 16 chương trình chính quy. Trong 16 chương trình này, học sinh được rèn luyện phong cách để chuẩn bị trở thành người lao động trong nền kinh tế toàn cầu theo 4 chỉ tiêu: làm việc theo nhóm (teamwork), rèn luyện kỹ năng kỹ thuật thực dụng(pragmatic technical skills), tập giải quyết vấn đề (problem solving), và tinh thần dám nghĩ dám làm trong doanh nghiệp (entrepreneuship). Các phong cách này được rèn luyện thông qua việc từng nhóm học sinh thực hiện các đồ án dưới sự hướng dẫn của thầy. Quá trình thực hiện đồ án luôn kèm theo các phân tích có tính phê phán (critical analysis). Mỗi cộng đồng dân cư đều có một hội đồng gồm các nhà lãnh đạo địa phương trong các cơ quan chính phủ và các doanh nghiệp thường kỳ tổ chức nói chuyện cho học sinh nghe về các nhu cầu kinh tế của cộng đồng trong đó nêu rõ các học sinh nên được chuẩn bị như thế nào để sẵn sàng tham gia lực lượng lao động. Như các nhà giáo dục hướng nghiệp, hội đồng này cho biết họ mong muốn những gì và họ cảm nhận học sinh nay đang ở mức nào, đó chính là cách giáo dục hướng nghiệp vững chắc cho học sinh. Các doanh nghiệp địa phương thường hỗ trợ các phương tiện, thiết bị cho việc thực hành của học sinh, và sắp xếp tạo công ăn việc làm cho học sinh tốt nghiệp. Nên biết rằng ở Thụy Điển mọi nhu cầu tài chính của nhà trường đều do sự đóng góp bắt buộc của các cấp chính quyền.

 Việc thiết lập và triển khai kế hoạch học tập của riêng mình đòi hỏi học sinh phải sáng tạo và dám nghĩ dám làm. Hơn nữa, có những buổi học cốt tập cho học sinh tinh thần dấn thân trong doanh nghiệp học, như học sinh được cho vay một số tiền để mở doanh nghiệp thực sự trong cộng đồng, thường dưới dạng dịch vụ trực tuyến (online services). Học sinh được vay tiền từ một ngân hàng địa phương dưới sự bảo đảm của ban giám hiệu. Tiền vay phải được hoàn trả cho ngân hàng trước khi học sinh tốt nghiệp. Thống kê cho biết, rất hiếm khi các doanh nghiệp này làm mất tiền vay...


Tác giả TS Lê Tự HỷTS Toán học, nguyên giảng viên ĐH Sư phạm TP.HCM

Vì có con trai là GS Lê Tự Quốc Thắng giảng dạy tại Hoa Kỳ, GS Lê Tự Hỷ đã sang Hoa Kỳ và có nhiều năm nghiên cứu tại đó. Công trình Nền giáo dục Thụy Điển tiên tiến nhất thế giới hiện nay? là một chuyên luận công phu, bổ ích và sâu sắc, rất cần cho việc hoạch định chiến lược giáo dục của Việt Nam.

"... duy chỉ có tình yêu thương là mãi mãi!"

Tối nay, lướt FB đọc được câu chuyện "Chị - em", thấy cảm động và suy nghĩ nhiều quá xá...
----------------
CHỊ -EM

Tôi sinh ra tại một vùng quê hẻo lánh. Ngày qua ngày, cha mẹ tôi phải ra sức cày cấy trên mảnh ruộng khô cằn để nuôi hai chị em tôi ăn học.

Một ngày kia tôi lén ăn cắp mười lăm đồng trong ngăn kéo của cha để mua một chiếc khăn tay mà những đứa con gái trong làng đều có. Cha tôi phát hiện, ông lấy chiếc roi tre treo trên vách xuống, bắt hai chị em tôi quỳ trước mặt và hỏi rằng ai đã lấy cắp. Vì sợ hãi, tôi đã không dám dứng lên nhận lỗi. Cha tức giận định đánh cả hai chị em, ông đưa chiếc roi lên. Em níu tay cha lại và nói:

- Thưa cha, con trót dại...

Em nói loanh quanh, không giải thích được đã dùng số tiền ấy vào việc gì. Cha giận đến tái mặt nghĩ rằng em đã ăn chơi lêu lổng và quất liên hồi chiếc roi dài vào lưng em cho đến khi cha gần như ko thở được nữa.

Đêm ấy, mẹ và tôi đã dỗ dành em. Nhìn thân hình đầy những lằn roi của em, tôi oà khóc. Em vội vàng nói:

- Chị ơi đừng khóc, kẻo cha nghe thấy cha sẽ đánh đòn chị đấy!

Năm ấy em vừa lên 8 và tôi 11 tuổi.

***

Năm em tôi được tuyển thẳng vào trường trung học thì tôi cũng trúng tuyển vào đại học. Chưa kịp vui với niềm mơ ước được chạm vào cánh cửa đại học thì tôi đã đối diện với nỗi lo lắng về học phí. Cha mẹ tôi không đủ tiền để cho hai chị em ăn học cùng một lúc.

Em tôi quyết định bỏ học nhưng cha mẹ và cả tôi đều không đồng ý. Tôi nói:

- Em cần phải tiếp tục đi học để tìm cách thoát ra khỏi cảnh nghèo khó sau này. Chính chị mới là người không nên tiếp tục vào đại học.

Nhưng em đã bỏ nhà ra đi với vài bộ quần áo cũ và một ít muối mè trong chiếc túi sách nhỏ. Em đã lén đến bên giường tôi và để lại một mảnh giấy nhỏ bên gối tôi với lời nhắn nhủ: "Chị ơi, được vào đại học không phải là điều dễ dàng. Em sẽ tìm việc làm để gởi tiền về cho chị.".

Tôi trào nước mắt, chẳng nói lên lời.

Năm ấy em mới 17 và tôi tròn 20.

***

Với số tiền ba tôi vay được trong làng cộng với số tiền gởi về của em, cuối cùng tôi cũng học xong năm thứ 3 đại học.

Một hôm đang ngồi học trong phòng, Một đứa bạn chạy vào gọi tôi và nói:

- Có người cùng làng đợi cậu ngoài kia.

Tôi chạy ra và thấy em đứng từ xa, quần áo lấm lem dầu nhớt. Tôi hỏi em:

- Sao em không nói với bạn của chị, em là em trai chị chứ?

Em cười đáp lại:

- Em sợ mọi người sẽ cười chị khi nhìn thấy bộ dạng nhếch nhác của em.

Tôi lặng người, nước mắt tuôn trào.

Em mỉm cười, đôi mắt ánh lên lấp lánh. Em đưa tay vào túi áo lấy ra một chiếc kẹp tóc hình con bướm và nói:

- Em thấy mọi cô gái đều cài nó trên tóc, vì thế em mua tặng chị!

Tôi không kìm được niềm xúc động, ôm chầm lấy em nức nở.

Năm ấy tôi đã 23 và em mới 20.

***

Khi lần đầu tôi đưa bạn trai về nhà ra mắt cha mẹ, mọi thứ trong nhà đều rất sạch sẽ và ngăn nắp, ngay cả miếng cửa sổ bị bể cũng đã được lắp lại. Mẹ cho tôi biết trong khi dọn dẹp và thay khung cửa sổ, em đã bị miếng kính đâm vào tay chảy máu.

Tôi chạy vào tìm em. Nhìn vết thương trên tay em, tôi cảm thấy như có hàng ngàn mũi kim đâm vào tim mình. Tôi lấy thuốc và bông băng để băng lại vết thương cho em. Em cười:

- Em không muốn anh ấy chê nhà mình nghèo khổ!

Năm ấy em 23 và tôi 26.
***
Sau khi lập gia đình, tôi về sống với chồng ở thành phố. Vài năm sau, chồng tôi trở thành giám đốc của một xí nghiệp. Vợ chồng tôi muốn đưa em vào làm nhưng em từ chối vì sợ mọi người sẽ xì xầm bàn tán những lời không hay về chồng tôi.

30 tuổi, em lập gia đình với một cô gái trong thôn.

Năm tôi 40, cuộc hôn nhân tưởng chừng như mĩ mãn của tôi bị đổ vỡ vì sự xuất hiện của một người đàn bà khác. Em vứt hết chuyện gia đình đến chăm lo cho các con tôi, vực tôi dậy sau những đắng cay nghiệt ngã.

Rồi một ngày cả hai chúng tôi đều già nua, tóc bạc gần hết mái đầu. Em ngồi bên tôi nhắc lại chuyện xưa. Ngày ấy, chị em tôi mỗi ngày phải lội bộ hơn hai tiếng mới có thể đến trường. Một hôm, em làm mất chiếc giày. Một phần sợ cha đánh em, một phần biết mẹ không có tiền mua giày mới, tôi đã nhường cho em đôi giày của mình. Và cứ thế, mỗi ngày hơn bốn tiếng đi-về, chân tôi phồng rộp lên và rướm máu vì những viên đá nhọn trên mặt đường nóng bỏng. Từ đó em hứa với lòng phải chăm sóc và đối xử với tôi thật tốt.

Nước mắt tôi chợt ứa ra vì hạnh phúc.

Năm ấy em chỉ vừa lên 5!
--------------------------------------

Thì ra, yêu thương là không tuổi tác và giới hạn. Yêu thương - nhiều khi chỉ cần vỏn vẹn trong những biểu hiện đầy tế nhị, giản đơn. Người Cho không mưu cầu mục đích, người Nhận biết đón nhận, trân trọng mà sống cho tốt hơn. :má hồng: 

Khi thật lòng yêu thương một ai đó, là có thể hy sinh những quyền lợi vốn có của bản thân chỉ với mong muốn người kia được bình an, hạnh phúc. Người em trong câu chuyện, hết lần này đến làn khác giúp chị bằng những việc làm đầy thiết thực, chẳng xá ngại bỏ đi lợi ích của mình để thực hiện lời hứa với bản thân lúc chỉ vừa lên 5 là "phải chăm sóc và đối xử với chị thật tốt". Lời hứa đó vẫn được cậu tuân thủ thực hiện một cách đầy nghiêm túc, trách nhiệm trên nền tảng của lòng biết ơn và tình yêu thương người chị của mình. Là đứa trẻ 5 tuổi thì sao, là kẻ bạc đầu rồi thì sao, vẫn luôn ghi tâm khắc cốt hình ảnh người chị gái của mình vì nhường đôi giày cho em mà "mỗi ngày hơn bốn tiếng đi-về, chân phồng rộp lên và rướm máu vì những viên đá nhọn trên mặt đường nóng bỏng" để mà biết sống, biết nghĩ, biết giá trị của yêu thương và tiếp tục viết tiếp chuỗi yêu thương đầy cảm động giữa Chị & Em.

Và, có lẽ câu chuyện cũng sẽ không kéo dài và đọng lại trong lòng người đọc nhiều đến thế nếu không có xuất phát điểm là việc người chị nhường đôi giày độc nhất của mình cho người em trai khi em làm mất chiếc giày năm xưa. Một mầm yêu thương nhỏ đó thôi được gieo vào trái tim người em thì theo thời gian đã phát triển thành một cây cổ thụ đầy râm mát kết chặt tình chị em. Chỉ với một suy nghĩ đơn giản: "Một phần sợ cha đánh em, một phần biết mẹ không có tiền mua giày mới" mà cô bé 8 tuổi năm đó đã gieo trồng hạt giống yêu thương. Ai bảo, yêu thương phải bắt đầu từ những suy nghĩ vĩ đại. Hình như chỉ cần một cái Lý giản đơn, trong trẻo và vô tư như thế thôi thì dù là trái tim non nớt nhất cũng đủ lan tỏa sức mạnh diệu kỳ của yêu thương...

Chợt nhớ, mình cũng có một cô em gái. Lâu giờ cũng thay ba mẹ chăm sóc em trong những ngày đi học sống xa nhà. Cũng cố gắng quan tâm và thương yêu em thay phần ba mẹ, nhưng không thể dối lòng là nhiều khi mình cũng thấy mệt mỏi bởi cái tính nhõng nhẽo, đôi khi hơi vô tâm và có chút cá tính của cô em 9x này. Mình vẫn tự nhủ lòng rằng: "Có lẽ kiếp trước mình mang nợ em mình, nên kiếp này mình sẽ hơi cực một tí để trả nợ đây". Ấy vậy mà đọc câu chuyện trên xong tự nhiên thấy tự xấu hổ quá. Thì ra mình yêu thương vẫn còn toan tính lý do, trách nhiệm, nghĩa vụ mà quên đi rằng: thật lòng, mình thương cô em gái của mình nhiều lắm, mỗi khi nó bệnh mình lo rất nhiều, nó buồn nó khóc mình cũng lo, thậm chí nó yêu đương mình cũng không thể rời mắt để ý nhất cử nhất động... Ngộ ra rằng, yêu thương không cần bất cứ một lý lẽ gì bởi nó vốn là một món quà đặc biệt khiến cho người Cho và người Nhận đều cảm thấy hạnh phúc. Yêu thương không hữu hình để cân đong đo đếm mà chỉ nhẹ nhàng lớn lên và được nhân rộng trong trái tim mỗi người... :-) 

"Mọi thứ trên đời đều có thể mất đi, duy chỉ có tình yêu thương là mãi mãi!" :wink: